काठमाडौँ : जाडोयाममा कपालमा चायाको समस्या गर्मीयामको तुलनामा बढी देखिन्छ। यसका मुख्य कारण मौसमको सुख्खापन र विभिन्न उपकरणहरूको प्रयोगले शरीर सुख्खा हुनु हो। छाला तथा सौन्दर्य विशेषज्ञका अनुसार सही पहिचान र समयमै स्याहार गरेमा यो समस्या समाधान गर्न सकिन्छ।
चाया पर्ने प्रमुख कारणहरू
कपालमा चायाको समस्या चार प्रमुख कारणले देखा पर्छ:
- सुख्खा छाला:
जाडोयाममा हावामा आर्द्रता कम हुने र शरीर सुख्खा हुने हुँदा कपालमा चाया देखिन्छ। यसलाई ‘पिटिरियासिस क्यापिटिस’ वा ‘सिबोरहया क्यापिटिस’ भनिन्छ। - सिबोरहाइरिक डर्मटाइटिस:
कपालमा बढी चिल्लो पदार्थ भएर ढुसीको संक्रमण बढ्दा यो समस्या देखा पर्छ। - ढुसीको संक्रमण (टीनीया क्यापिटिस):
प्रायः स्कुल जाने १० वर्ष मुनिका बच्चाहरूमा देखिने यो समस्या पशुजन्य संक्रमणबाट हुन्छ। - कत्ले रोग (सोरायसिस):
यो समस्या कपालमात्र नभई जिउका अन्य भाग, हातखुट्टा, नङ र पैतलामा पनि देखिन्छ।
चायाको पहिचान कसरी गर्ने?
चायाका प्रकार छुट्याउन चिकित्सकले कपालको जरालाई डर्माटोस्कोप वा ट्राइकोस्कोपको प्रयोग गरी परीक्षण गर्छन्। सही पहिचानपछि मात्र उपचार थालिन्छ।
चायाको उपचार र स्याहारका उपायहरू
- तेलको प्रयोग सावधानीपूर्वक गर्नुहोस्:
- सामान्य चायाका लागि नरिवल वा जैतुन तेल राम्रो मानिन्छ।
- ढुसीजन्य चायामा तेलको प्रयोग गर्न नहुने चिकित्सकले सुझाएका छन्।
- स्याम्पुको प्रयोग:
- एन्टी-फंगल स्याम्पु प्रयोग गर्नुहोस्।
- स्याम्पु कपालमा लगाएर कम्तीमा पाँच मिनेटपछि मात्रै पखाल्नुहोस्।
- पानी पर्याप्त पिउनुहोस्:
शरीरमा हाइड्रेसन कायम राख्न दिनमा प्रशस्त पानी पिउनु जरूरी छ। - सफा र व्यवस्थित रहनुहोस्:
सातामा दुईदेखि तीन पटक कपाल धोएर सफा राख्नुहोस्।
घरेलु उपायहरू
- नुहाउनुअघि ३० मिनेटदेखि १ घण्टासम्म तेल लगाउनुहोस्।
- नारिवल तेल सबैभन्दा प्रभावकारी मानिन्छ।
- तोरीको तेलले कहिलेकाहीँ छालामा नकारात्मक असर गर्न सक्ने भएकाले प्रयोगमा सावधानी अपनाउनुहोस्।
कस्ता व्यक्तिहरू बढी प्रभावित हुन्छन्?
- सुख्खा छालाका व्यक्ति
- रोग प्रतिरोधी क्षमता कमजोर भएका दीर्घरोगी
- भिटामिनको कमी भएका व्यक्ति
- बच्चाहरू, विशेष गरी पशुजन्य संक्रमणका कारण
डाक्टरसँग सल्लाह कहिले गर्ने?
यदि चायाको समस्या समयमै समाधान भएन भने यसले पूरै जिउमा संक्रमण फैलिन सक्छ। यस्तो अवस्थामा चिकित्सकसँग सल्लाह गरेर परीक्षण र औषधि उपचार गराउनु आवश्यक हुन्छ।
जाडोयाममा कपालको स्याहार गर्न सफा, स्वस्थ र व्यवस्थित बानी अपनाउनु सबैभन्दा प्रभावकारी उपाय हो।
