काठमाडौं : देशभरका अधिकांश स्थानीय तह (महानगरपालिका, नगरपालिका, उपमहानगरपालिका र गाउँपालिका)का वेबसाइटहरू साइबर आक्रमणको शिकार भएका छन्। सूचना प्रविधिबारे कर्मचारीको सचेतना अभावका कारण यस्ता घटना बढेको विज्ञहरूले बताएका छन्।
केही पालिकाको वेबसाइट डाउन हुँदा स्थानीय तहले प्रकाशित गर्ने सूचना, प्रशासनिक काम र सामाजिक सुरक्षासम्बन्धी सेवाहरू प्रभावित भएका छन्। संघीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालयका प्रवक्ता कालीप्रसाद पराजुलीका अनुसार बर्दियाको बाँसगढी नगरपालिकाको वेबसाइटमार्फत ह्याकरहरूले देशभरका स्थानीय तहका सूचना प्रणालीमा आक्रमण गरेका हुन्।
वेबसाइट ह्याकको प्रभाव
स्थानीय तहका वेबसाइट समस्याग्रस्त हुँदा सूचना सम्प्रेषण, मन्त्रालयका परिपत्र तथा विज्ञापनसम्बन्धी कामकारबाही प्रभावित भएको छ। कैलालीको जानकी गाउँपालिकाका प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत आशिषकुमार चौधरीले दुई दिनदेखि सूचना अपलोड गर्न नसकिएको गुनासो गरे।
ह्याकको कारण र सुरक्षा चुनौती
साइबर सुरक्षाविज्ञ रोशन पोखरेलका अनुसार सरकारी कर्मचारीहरूमा ‘सोसल इन्जिनियरिङ’बारे सचेतना अभाव र वेबसाइट सुरक्षाको कमजोरी नै मुख्य कारण हुन्। ह्याकरहरूले मानिसलाई झुक्याएर उनीहरूको प्रणालीमा पहुँच बनाउने प्रयास गर्छन्, जुन फायरवाल वा एन्टिभाइरसभन्दा सजिलो हुने बताइएको छ।
समाधान र सिफारिस
साइबर सुरक्षाविज्ञ विजय लिम्बूका अनुसार सबै सरकारी प्रणालीमा नियमित साइबर सुरक्षा अडिट अनिवार्य छ। उनले साइबर सुरक्षा विभाग स्थापना गरी सरकारी कर्मचारीहरूलाई सचेतना दिने कार्यक्रमलाई प्राथमिकता दिन सुझाव दिएका छन्।
सरकारले बनाएको साइबर सुरक्षा आकस्मिक कार्य समूह प्रभावकारी बनाउँदै, स्थानीय तहका वेबसाइटलाई केन्द्रीय सूचना प्रणालीअन्तर्गत एकीकृत गर्नुपर्ने कुरामा विज्ञहरूले जोड दिएका छन्।
सचेतना र सुधारका उपाय
विशेषगरी ‘सोसल इन्जिनियरिङ’ रोक्न कर्मचारीलाई नियमित रूपमा तालिम दिनुपर्ने आवश्यकता औंल्याइएको छ। व्यक्तिगत र संवेदनशील विवरणहरू (जस्तै नागरिकता, पासपोर्ट, बैंक विवरण) सामाजिक सञ्जालमा साझा नगर्ने बानीले पनि साइबर आक्रमण कम गर्न सहयोग पुर्याउने विज्ञहरूको सुझाव छ।
सरकारले साइबर सुरक्षामा तत्काल ध्यान नदिए थप ठूलो क्षति हुन सक्ने चेतावनी विज्ञहरूले दिएका छन्।
