काठमाडौँ : चीनमा जनसंख्या घट्दै गएको समस्या समाधान गर्न युवाहरुलाई सन्तान उत्पादनका लागि प्रोत्साहित गर्ने योजनाहरु लागू गर्न थालिएको छ। युवाहरुलाई प्रेम, विवाह र सन्तान जन्माउन प्रेरित गर्न चीन सरकारले नयाँ योजना ल्याएको हो।

चीनको हालको जनसंख्या करिब १ अर्ब ४० करोड छ। विश्वमै सबैभन्दा धेरै जनसंख्या भएको देशमध्ये एक भए पनि भारतले पछिल्लो समय जनसंख्याका हिसाबले चीनलाई उछिनेको छ। जनसंख्या घट्ने क्रममा वृद्ध जनसंख्या बढ्दै जाँदा चीन सरकारलाई चुनौती थपिएको छ।

ज्येष्ठ नागरिकको संख्या र आर्थिक दबाब

चीनमा ज्येष्ठ नागरिकको संख्या तीव्र रूपमा बढेको छ। यसले गर्दा देशको अर्थतन्त्रमा पेन्सन र अन्य सामाजिक खर्चको दबाब बढ्दै गएको छ। देशको शक्तिशाली विकासका लागि युवा जनसंख्या आवश्यक भए पनि चीनमा पछिल्लो दुई वर्षमा जनसंख्या घट्नाले सरकारलाई ठूलो चुनौती बनेको छ।

युवाहरुमाझ विवाह र प्रेमप्रति उदासीनता

कलेज र विश्वविद्यालयका युवाहरु प्रजनन क्षमताको हिसाबले सबैभन्दा सक्रिय उमेर समूहमा पर्छन्। तर हालका वर्षमा चिनियाँ युवाहरु विवाह र प्रेमप्रति उदासीन देखिएका छन्। एक सर्वेक्षण अनुसार करिब ५७ प्रतिशत कलेज विद्यार्थीहरुले प्रेम सम्बन्धमा जोडिन नचाहेको बताएका छन्। उनीहरुको भनाइमा, प्रेम र अध्ययनलाई सन्तुलनमा राख्न कठिनाइ हुने गरेको छ।

‘प्रेम शिक्षा’ पाठ्यक्रमको तयारी

चिनियाँ समाचारपत्र जियाङसु सिन्ह्वा का अनुसार कलेज र विश्वविद्यालयमा ‘प्रेम शिक्षा’ पाठ्यक्रम ल्याउनुपर्ने सुझाव दिइएको छ। यो पाठ्यक्रमले युवाहरुलाई विवाह, प्रेम र सन्तान जन्माउने महत्त्वलाई वैज्ञानिक रूपमा बुझाउने लक्ष्य राखेको छ।

पाठ्यक्रमका मुख्य उद्देश्य:

• स्वास्थ्यपूर्ण र सकारात्मक प्रेम सम्बन्ध निर्माणमा मद्दत गर्ने।
• विवाह र सन्तान जन्माउन उत्तम सांस्कृतिक माहोल बनाउने।
• जनसंख्या र राष्ट्रिय अवस्थाबारे जानकारी गराउने।

जुनियर कलेजका विद्यार्थीहरुलाई जनसंख्या र राष्ट्रिय अवस्थाबारे अध्ययन गराउने र सिनियर कलेजका विद्यार्थीहरुलाई केस स्टडी, ग्रुप डिस्कसन र सम्बन्ध विकासबारे सिकाउने योजनामा समावेश गरिएको छ।

प्रोत्साहन योजनाहरु

स्थानीय सरकारहरुले उचित उमेरमा विवाह गर्ने र सन्तान जन्माउने जोडीहरुलाई आर्थिक सहायता तथा पुरस्कार दिने घोषणा गरेका छन्। साथै युवाहरुलाई सम्मानजनक योजनाहरु पनि अघि सारिएको छ।

चुनौतीपूर्ण वृद्ध जनसंख्या

विश्व स्वास्थ्य संगठनका अनुसार सन् २०४० सम्म चीनमा ६० वर्षभन्दा माथिका नागरिकहरुको जनसंख्या २८ प्रतिशतभन्दा बढी पुग्ने अनुमान गरिएको छ। यसले पेन्सन तथा अन्य सामाजिक सेवाको लागतमा ठूलो दबाब पार्नेछ। यो समस्या समाधानका लागि चीनले पेन्सन पाउने उमेरसमेत बढाएको छ।

चीनको यस कदमले विवाह र सन्तान जन्माउने संस्कृतिलाई पुनः सक्रिय बनाउने प्रयास गरिए पनि जनसंख्यामा स्थायित्व ल्याउन पर्याप्त हुने नहुनेमा जनसंख्याविद्हरुले शंका व्यक्त गरेका छन्।