काठमाडौं : बैंकिङ प्रणालीमा अत्यधिक पैसा थुप्रिएपछि नेपाल राष्ट्र बैंकले तरलता व्यवस्थापन गर्न सक्रियता देखाएको छ। बैंकिङ प्रणालीमा ६६ खर्ब ४० अर्ब रुपैयाँ निक्षेप र ५२ खर्ब ८७ अर्ब रुपैयाँ कर्जा प्रवाह रहेको तथ्यांकले यो स्थितिलाई प्रस्ट पार्छ।
अत्यधिक तरलता व्यवस्थापन गर्न राष्ट्र बैंकले बारम्बार निक्षेप संकलन उपकरण प्रयोग गर्दै पैसा तानिरहेको छ। यसैक्रममा राष्ट्र बैंकले आज फेरि ४० अर्ब रुपैयाँ बैंकिङ प्रणालीबाट निकाल्न अनलाइन बोलकबोलको माध्यमबाट कदम चालेको छ।
निक्षेप संकलन प्रक्रिया
यस प्रक्रियामा बैंक तथा वित्तीय संस्थाले कम्तीमा १० करोड रुपैयाँ र बढीमा ५ अर्ब रुपैयाँसम्म बोली लगाउन पाउनेछन्। बहुब्याजदरको आधारमा बोलकबोल गर्न सकिने र ‘क’, ‘ख’ र ‘ग’ वर्गका बैंक तथा वित्तीय संस्थाले मात्र सहभागिता जनाउन पाउने व्यवस्था छ। यो निक्षेप २१ दिने अवधिका लागि हुने र मंसिर २६ गते साँवा तथा ब्याज भुक्तानी गरिनेछ।
निरन्तर प्रयास
तरलता व्यवस्थापनका लागि चालु आर्थिक वर्ष सुरु भएयता राष्ट्र बैंकले २४ पटकसम्म निक्षेप संकलन उपकरण प्रयोग गरिसकेको छ। गत मंसिर २ गते गरिएको बोलकबोलमा ५० अर्ब रुपैयाँ आह्वान गरिएकोमा बैंकले २२ अर्ब २० करोड रुपैयाँका लागि बोली लगाएका थिए। तर, राष्ट्र बैंकले २० अर्ब २० करोड रुपैयाँ मात्र खिचेको थियो।
चुनौती र व्यवस्थापन
बैंकिङ प्रणालीमा तरलता बढी हुनुले ऋण लगानीको गति सुस्त रहेको संकेत गर्छ। यस्तो अवस्थामा राष्ट्र बैंकको प्रमुख चुनौती भनेको अत्यधिक तरलता व्यवस्थापन गर्नु हो। यसका लागि निरन्तर प्रयास गरिए पनि बैंकहरूले अपेक्षाअनुसार बोली लगाउन नसक्नुले यो प्रक्रियालाई थप जटिल बनाएको देखिन्छ।
राष्ट्र बैंकले दीर्घकालीन आर्थिक स्थायित्वका लागि निक्षेप संकलन र तरलता व्यवस्थापनलाई निरन्तरता दिने स्पष्ट संकेत दिएको छ।
