काठमाडौँ : चीनमा २०२३ मा २.४४ ट्रिलियन चुरोटको खिल्ली बिक्री भएको र यसलाई चीनको सरकारी कम्पनीकै कारण धूम्रपान नियन्त्रणमा बाधा पुगेको देखिएको छ।
विश्वकै ठूलो चुरोट उत्पादन र बिक्रीमा एकाधिकार राख्ने 'चीन नेशनल टोबाको कर्पोरेसन' (चीन टोबाको) ले चीनको धूम्रपान बजारलाई सुदृढ बनाएको छ, जबकि विश्वभर धूम्रपानमा कमी भइरहेको छ।
२०२३ मा चीनमा २.४४ ट्रिलियन खिल्ली चुरोट बिक्री भएको छ, जुन २०२८ सम्म २.४८ ट्रिलियन पुग्ने अनुमान छ। स्लिम र स्वादयुक्त चुरोटका कारण बिक्री बढेको छ। युरोमोनिटरका अनुसार चीनमा 'कम टार' चुरोट लोकप्रिय हुँदै गइरहेको छ।
चीनले धूम्रपान दर घटाउने प्रतिबद्धता जनाए पनि चीन टोबाकोको एकाधिकारका कारण यो सम्भव नभएको बताइन्छ। विश्व स्वास्थ्य संगठनका अनुसार चीनमा ३० करोडभन्दा बढी धूम्रपानकर्ताहरू छन्, जसले विश्वका कुल धूम्रपानकर्ताको एक-तिहाइ हिस्सा ओगटेका छन्।
चीन टोबाकोले २०२३ मा २ सय १० अर्ब अमेरिकी डलर बराबरको राजस्व आर्जन गरेको छ, जुन अघिल्लो वर्षको तुलनामा ४.३ % बढी हो।
यसले चीनको कर राजस्वमा १२ % योगदान गर्छ। विज्ञहरूका अनुसार, यस कम्पनीको उद्योग र सरकारी नीतिसँग प्रत्यक्ष सम्बन्ध रहेको हुँदा धूम्रपान नियन्त्रण नीतिमा अवरोध आइरहेको छ।
यो कम्पनीले देशको टोबाको नीतिमा ठूलो प्रभाव पार्छ, जसले सरकारी नीति र कम्पनीका स्वार्थबीच द्वन्द्व सिर्जना गरेको छ। २०१४ सम्ममा यो विशाल संस्थाले पाँच लाखभन्दा बढी कर्मचारी राखेको थियो र देशभरका धेरै टोबाको उद्योगहरूलाई नियन्त्रण गरेको थियो।
यस प्रकार चीनमा धूम्रपान दर घटाउन सरकारको प्रतिबद्धता भए पनि सरकारी स्वामित्वको चीन टोबाकोकै कारण धूम्रपान नियन्त्रणमा चुनौती देखिएको छ।
