काठमाडौँ: बाढी र पहिरोका कारण बन्द भएको माथिल्लो तामाकोशी जलविद्युत् आयोजनाले आंशिक रूपमा विद्युत् उत्पादन पुनः सुरु गरेको छ। नेपालकै सबैभन्दा ठूलो ४ सय ५६ मेगावाट क्षमताको यस जलविद्युत् केन्द्रले ८८ दिनपछि मङ्गलबार साँझ ७:४० बजेबाट उत्पादन शुरू गरी राष्ट्रिय प्रसारण प्रणालीमा विद्युत् प्रवाह गरेको हो।
हाल तामाकोशी नदीमा उपलब्ध पानीको बहावलाई उपयोग गरी १ सय २० मेगावाट विद्युत् उत्पादन भइरहेको छ। गत असोज ११ र १२ गतेको लगातारको वर्षाले आयोजनाको संरचनामा क्षति पुगेपछि विद्युत् उत्पादन बन्द गरिएको थियो। बाढीका कारण बाँध, डिस्याण्डर र पानी आपूर्ति प्रणालीमा क्षति पुगेको थियो।
संरचनाको आंशिक मर्मतपछि डिस्याण्डर सञ्चालनमा ल्याई आंशिक उत्पादन पुनः सुरु गरिएको छ। बाँकी मर्मत कार्य जारी रहेको र यसलाई पुस महिनाभित्र सम्पन्न गरी केन्द्रलाई पिक समयमा पूर्ण क्षमतामा सञ्चालन गर्न सकिने बताइएको छ।
मर्मत कार्यका चुनौतीहरू
पहिरोका कारण तामाकोशी नदीमा उच्च मात्रामा ढुङ्गा र लेदो थुप्रिएको थियो। पहिरोमा दुई जना कर्मचारी र दुई जना सुरक्षाकर्मीको ज्यान गुमेकाले मर्मत कार्यमा खटिने कर्मचारीमा डर र असुरक्षा थियो। पहुँचमार्ग पनि अवरुद्ध थियो, जसलाई विस्फोटक पदार्थ प्रयोग गरी खुलाइएको थियो।
प्रगति र उपलब्धि
नेपाल विद्युत् प्राधिकरणका कार्यकारी निर्देशक कुलमान घिसिङका अनुसार कम्पनी सञ्चालक समिति, व्यवस्थापन, परामर्शदाता र निर्माण व्यवसायीको सतत प्रयासका कारण तोकिएको समयभन्दा एक दिनअघि नै उत्पादन सुरु गर्न सफल भएका छन्।
घिसिङले बाढी र पहिरोकै कारण विद्युत् आपूर्ति व्यवस्थापनमा असहजता उत्पन्न भएको तर आंशिक उत्पादन सुरु भएसँगै भारतबाट विद्युत् आयात सन्तुलन कायम गर्न मद्दत पुग्ने बताएका छन्।
भविष्यका कार्य योजना
दायाँतर्फको डिस्याण्डरको मर्मत आगामी वर्षायाम अघि सम्पन्न गर्न बोलपत्र आह्वान भइसकेको छ। क्षति पुगेका संरचनाको मर्मत खर्च बीमा रकमबाट व्यहोर्ने तयारी छ। कम्पनीले रु १ अर्ब ७८ करोड बराबरको प्रारम्भिक बीमा दाबी गरेको छ, जसको मूल्याङ्कन प्रक्रिया जारी छ।
उत्पादन पुनः सुरु भएसँगै जलविद्युत् केन्द्रले विद्युत् आपूर्ति सुदृढ बनाउन महत्वपूर्ण योगदान दिने अपेक्षा गरिएको छ।
